Introduction
नेपालको अर्थतन्त्र अहिले एउटा अनौठो विरोधाभासबाट गुज्रिरहेको छ। एकातिर बैंकहरूमा करिब ११ खर्ब ६१ अर्ब रुपैयाँ (Rs 1.161 Trillion) लगानीयोग्य रकम (Loanable funds) थुप्रिएको छ, अर्कोतिर देशको प्रविधि र नवीनता (Innovation) को गति सुस्त छ। मार्च ५, २०२६ को मध्यावधि निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा, यो उपलब्ध पूँजी र टेक स्टार्टअपहरू बीचको खाडल झन् फराकिलो बन्दै गएको छ।
📊 What Is Nepal's Official IT Export Revenue in 2026? (नेपालको आधिकारिक IT निर्यात आम्दानी कति हो?)
Nepal Rastra Bank (NRB) को आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को पहिलो सात महिनाको आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार, IT सम्बन्धी सेवा निर्यात रु १२.४१ अर्ब (USD ~92M) रहेको छ। यद्यपि, सफ्टवेयर निर्यात र फ्रिल्यान्सिङको ठूलो हिस्सा अझै पनि अनौपचारिक माध्यमबाट आउने हुनाले उद्योग क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले आधिकारिक ट्र्याकिङ प्रणाली कमजोर भएको दाबी गर्दै वास्तविक निर्यात आम्दानी उच्च हुन सक्ने तर्क राख्छन्।
💰 Why Are Nepalese Banks Holding Rs 1.161 Trillion in Excess Funds? (नेपालका बैंकहरूमा ११.६१ खर्ब किन थुप्रिएको छ?)
पछिल्ला आर्थिक प्रतिवेदनहरूका अनुसार, निजी क्षेत्रबाट कर्जाको माग कम हुनाले बैंकहरूमा रु १.१६१ ट्रिलियन लगानीयोग्य रकम थुप्रिएको छ। राष्ट्र बैंकले निक्षेप संकलन उपकरण मार्फत यो तरलता तान्ने प्रयास गरे पनि टेक स्टार्टअप (AI Startup Nepal) र नयाँ क्षेत्रमा यो पूँजी प्रवाहित हुन सकेको छैन।
Authority Data Comparison: Official vs Industry Estimates
गुगल र लगानीकर्ताहरूका लागि यो तुलनात्मक तालिका महत्त्वपूर्ण छ:
Metric | Official Data (NRB 2081/82) | Industry/Private Estimate |
|---|---|---|
IT Export Revenue (7 Months) | Rs 12.41 Billion | Rs 50 Billion+ (Claimed) |
Bank Loanable Funds | Rs 1.161 Trillion | -- |
Venture Capital in Nepal (2025) | $64M (Total Market) | -- |
Startup Funding in Nepal 2026: Challenges During Elections (नेपालमा स्टार्टअप फन्डिङ र निर्वाचनको प्रभाव)
Why Election Cycles Slow Venture Capital (निर्वाचनले भेन्चर क्यापिटललाई किन सुस्त बनाउँछ?)
नेपालमा Venture Capital in Nepal र वैदेशिक प्रत्यक्ष लगानी (FDI) मा आएको सुस्तताको मुख्य कारण मार्च २०२६ को निर्वाचन को अनिश्चितता हो। निर्वाचनको मुखमा नीतिगत अस्थिरता बढ्ने र Digital Nepal Framework (DNF) को कार्यान्वयन सुस्त हुने डरले गर्दा लगानीकर्ताहरू "पर्ख र हेर" को रणनीतिमा छन्। विशेषगरी fintech regulation in Nepal र डाटा सुरक्षाका नयाँ नियमहरूले foreign direct investment in Nepal's tech sector लाई प्रभावित गरेको छ।
How Nepal Compares Regionally (क्षेत्रीय तुलना: नेपाल कहाँ छ?)
क्षेत्रीय रूपमा हेर्दा, भारत (India) बहु-बिलियन डलरको IT निर्यात र परिपक्व स्टार्टअप इकोसिस्टमका साथ धेरै अगाडि छ। बंगलादेश (Bangladesh) ले BPO र गार्मेन्ट निर्यातमा जस्तै प्रविधिमा पनि फड्को मार्दैछ भने श्रीलंका (Sri Lanka) ले आर्थिक संकटका बाबजुद सफ्टवेयर निर्यातमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाएको छ। नेपालका लागि AI startup ecosystem in Nepal को विकास र निर्यात विविधीकरण नै क्षेत्रीय प्रतिस्पर्धामा टिक्ने मुख्य आधार हो।
Conclusion: Decoupling Tech from the Election Cycle (निष्कर्ष: प्रविधिलाई राजनीतिक प्रभावबाट मुक्त गरौँ)
नेपालको टेक क्षेत्रलाई माथि उठाउन केवल बैंकमा पैसा थुप्रिएर पुग्दैन। ११.६१ खर्बको तरलतालाई उत्पादनशील क्षेत्रमा मोड्नका लागि पारदर्शी तथ्याङ्क र स्थिर नीति अनिवार्य छ। निर्वाचनपछि बन्ने नेतृत्वले IT निर्यातलाई स्पष्ट रूपमा ट्र्याक गर्ने र धितोमुखी कर्जा प्रणालीलाई 'बौद्धिक सम्पत्ति' को आधारमा परिवर्तन गर्ने साहस देखाउनुपर्छ।
नेपालमा AI innovation को वास्तविक अवस्था बुझ्नका लागि हाम्रो विश्लेषण AI in Nepal: 1% Innovation, 99% Guff? पनि पढ्नुहोस् — जहाँ हामी infrastructure, data र policy execution का कमजोरीहरू खोल्छौं।
Key Takeaways (मुख्य बुँदाहरू):
Nepal's Official IT Export Revenue: रु १२.४१ अर्ब (७ महिनाको तथ्याङ्क)
Bank Liquidity: बैंकहरूमा रु ११.६१ खर्ब लगानीयोग्य रकम थुप्रिएको छ
Election Uncertainty: मार्च २०२६ को निर्वाचनले निजी लगानी र फिनटेक नियमनलाई सुस्त बनाएको छ
Data Transparency Gap: आधिकारिक र अनुमानित तथ्याङ्क बीचको दूरीले लगानीकर्ताको आत्मविश्वास घटाएको छ
FAQ
How much does Nepal earn from IT exports in 2026?
According to official data from Nepal Rastra Bank, IT exports reached Rs 12.41 billion in the first seven months of FY 2081/82.
When is the next general election in Nepal?
The next early general election in Nepal is scheduled for March 5, 2026.
Why are banks in Nepal holding excess liquidity?
Due to low credit demand from the private sector and cautious lending approaches during the election period, banks are holding approximately Rs 1.161 trillion in loanable funds.
What is the biggest challenge for Nepal's tech startups in 2026?
The biggest challenges are policy uncertainty due to the March 2026 elections and the gap between available bank liquidity and actual funding reaching innovative startups.
